Suy dinh dưỡng dẫn đến nhiều hậu quả như trẻ thiếu năng lượng, không thể tăng cân, không phát triển chiều cao và giảm trí thông minh.
Vì vậy chế độ ăn đối với trẻ suy dinh dưỡng là làm sao để khẩu phần ăn của trẻ có thể giúp trẻ tăng năng lượng và tăng chất dinh dưỡng cho cơ thể hoặc để tăng cường khả năng hấp thu bữa ăn tốt hơn.
Bài viết này chúng tôi cung cấp đến bạn đọc một số nguyên tắc xây dựng chế độ ăn giúp cải thiện nhanh tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ
* Cung cấp đủ năng lượng:
- Cung cấp đủ năng lượng theo lứa tuổi của trẻ, bằng cách ăn đủ các bữa cháo, bột, cơm… với đầy đủ 4 nhóm: tinh bột, chất đạm, dầu ăn và rau quả.
- Ưu tiên các thức ăn chứa nhiều chất đạm. Chất đạm có nguồn gốc động vật như: thịt, cá, trứng, tôm, cua,… Chất đạm có nguồn gốc từ thực vật như các loại đậu…
- Tinh bột: Gạo, khoai tây.
- Tăng chất béo như dầu, mỡ, bơ, vừng, đậu phộng... Lượng dầu mỡ sẽ giúp cung cấp năng lượng gấp đôi so các loại chất khác như đạm và tinh bột cho trẻ. Dầu mỡ còn giúp cơ thể hấp thụ các dưỡng chất khác tốt hơn như: sự hấp thu vitamin A, D phòng-chống được bệnh khô mắt, còi xương cho trẻ. Các mẹ nên cho thêm vào khẩu phần ăn của trẻ một thìa dầu ăn hoặc mỡ. dầu mỡ còn giúp. Hiện tại trên thị trường có rất nhiều loại dầu ăn giành cho trẻ có thể dùng trộn ngay vào thức ăn sau khi đã nấu chín.
- Ăn nhiều rau xanh quả chín: rau quả cung cấp nhiều vi chất dinh dưỡng chứa nhiều vitamin, chất xơ và muối khoáng như các loại rau có màu xanh thẫm (rau ngót, rau cải, mồng tơi…), cà rốt, bí đỏ, trái cây như đu đủ, chuối… Giúp phòng ngừa táo bón và giúp trẻ hấp thu tốt các vi chất như: canxi, sắt, kẽm...
- Chọn các thực phẩm giàu canxi, sắt, kẽm: cũng chính là các thức ăn có nguồn gốc động vật, giàu chất đạm: trứng, sữa, thủy sản, thịt… đặc biệt các loại thức ăn có chứa nhiều kẽm như: thịt gà, thịt cóc, con hàu...
- Chế độ ăn cũng cần bổ sung các vi chất dinh dưỡng (vitamin và muối khoáng) dưới dạng thuốc như: vitamin D, vitamin A, canxi, kẽm, sắt, men tiêu hóa… theo hướng dẫn của bác sĩ. Các bà mẹ không nên tự ý mua thuốc cho con vì tuy là thuốc bổ nhưng nếu dùng không đúng cũng sẽ gây ra hậu quả không tốt cho sức khỏe của trẻ.
* Bữa ăn cho trẻ
- Nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng và tiếp tục bú đến 2 tuổi. Sữa mẹ luôn là thức ăn đầu đời hoàn hảo nhất cho trẻ sơ sinh và là thức ăn tốt, đựoc trẻ chấp nhận trong giai đọan sau. Sữa mẹ, ngoài cung cấp chất dinh dưỡng còn cung cấp các yếu tố chống lại bệnh tật, bảo vệ trẻ khỏi các bệnh lý nhiễm trùng.
- Nếu mẹ thiếu hoặc mất sữa thì phải được bổ sung sữa bột công thức theo tháng tuổi:
+ Trẻ từ 6 tháng đến 7 tháng tuổi bú mẹ là chính, bổ sung từ 1 đến 2 bữa bột và nước hoa quả
+ Trẻ 8-9 tháng tuổi, bú mẹ, bổ sung 2-3 bữa bột đặc, nước hoa quả
+ Trẻ 10-12 tháng tuổi, bú mẹ, bổ sung 3-4 bữa bột đặc hoặc cháo, hoa quả nghiền
+ 1-2 tuổi, bú mẹ, 3 bữa chính, 2 bữa phụ, hoa quả
+ Từ 3 tuổi trở lên, cho trẻ ăn cơm như người lớn nhưng phải được ưu tiên thức ăn riêng và cho ăn thêm 2 bữa phụ như cháo, súp, sữa…
- Khi trẻ đã lớn vẫn phải duy trì uống sữa hàng ngày vì sữa là nguồn cung cấp canxi chính trong bữa ăn của trẻ, nhất là trẻ còn nhỏ chưa ăn được nhiều tôm, cua, cá. Hơn nữa canxi trong sữa lại dễ hấp thu hơn trong các loại thực phẩm khác. Sữa bột giàu năng lượng:
+ Trẻ < 1 tuổi: dùng sữa Similacneosue,
+ Trẻ > 1 tuổi: dùng sữa Pediesue, Pediecare, Berlamin, Calosue, Makersue…, hoặc các loại sữa bột công thức theo tháng tuổi (nếu không có điều kiện có thể dùng sữa đậu nành).
- Tăng bữa ăn: Ngày ăn 5-6 bữa thay vì chỉ ăn 3 bữa. Cho trẻ ăn thêm bữa tối trước khi ngủ.
- Nên ăn thêm bữa phụ ví dụ như sau khi ăn bữa chính nếu trẻ ít hơn nửa chén thì cho trẻ uống nửa ly sữa, nửa cốc sữa chua, nửa quả chuối…, vì làm như vậy trẻ đỡ chán ăn.
- Tuy nhiên, bữa phụ cần cách bữa chính khoảng 1,5 tiếng và không nên cho trẻ ăn quá nhiều ở bữa phụ vì như thế sẽ làm trẻ ngang dạ, ảnh hưởng tới bữa chính.
- Lưu ý, không nên cho trẻ uống nước trái cây trước khi ăn hoặc coi nước trái cây là một bữa phụ vì nước trái cây rất ít năng lượng, ít chất xơ, chỉ có vitamin tan trong trong nước và có đường nên sẽ làm trẻ “ngang dạ” không muốn ăn bữa chính. Không cho trẻ ăn bánh, kẹo, uống nước ngọt trước bữa ăn sẽ làm cho trẻ chán ăn hoặc ăn ít trong bữa ăn.
- Tránh ép con ăn mà nên tìm cách làm cho con thích thú với bữa ăn để tránh làm cháu bị biếng ăn do tâm lý.
- Cho trẻ ăn nhiều hơn trong thời gian bị bệnh và sau khi khỏi bệnh; đặc biệt khi trẻ bị tiêu chảy và sốt cao cần cho trẻ uống nhiều nước.
* Chế biến thức ăn cho trẻ suy dinh dưỡng
- Nấu đặc vừa phải: Nếu nấu loãng, nhiều nước thì năng lượng sẽ thấp. Nhưng cháo quá đặc trẻ sẽ khó nuốt. Do đó ta có thể dùng men amylase (có trong bột mộng bắp) hoặc neopeptin theo chỉ định của bác sĩ nhỏ vào chén bột đặc sẽ làm bột lỏng ra và trẻ sẽ dễ ăn hơn.
- Với trẻ ăn được cơm, tốt nhất là cho trẻ ăn cơm, cơm giúp trẻ no lâu.
- Không nên xay thức ăn quá nhuyễn vì trong quá trình xay, các chất dinh dưỡng trong thức ăn bị chuyển hoá.
- Khi chế biến phải chú ý băm nhỏ (trứng, thịt băm, cá băm, rau cũng nên xắt nhỏ), nấu mềm sao cho trẻ vẫn có cảm giác được nhai chứ không chỉ thụ động nuốt.
- Nêm phù hợp với khẩu vị của trẻ. Trẻ thường ăn nhạt và không thích có nhiều mùi gia vị.
- Luôn thay đổi món ăn để trẻ ăn ngon miệng.
- Trong quá trình chế biến phải đảm bảo vệ sinh tránh gây rối loạn tiêu hóa, rửa tay sạch trước khi chế biến và trong khi cho trẻ ăn. Dụng cụ chế biến rửa kỹ, lựa chọn thực phẩm tươi mới và không có các loại hóa chất độc hại để chế biến thức ăn cho trẻ; không nên cho trẻ ăn bột ngọt, các loại thực phẩm để lâu, hạn chế cho trẻ dùng các thực phẩm chế biến sẵn, đóng hộp, nấu nướng thức ăn chín kỹ.
- Mỗi lần cho ăn nên chế biến bữa ăn mới, không dùng thực phẩm cũ hâm nóng lại.
* Thực phẩm RUTFs
Trong những năm gần đây, thực phẩm trị bệnh (RUTFs) đã được sử dụng rộng rãi cho việc điều trị suy dinh dưỡng nặng ở trẻ em. RUFs là loại thực phẩm rất tốt, đáp ứng được các nhu cầu dinh dưỡng của trẻ vừa bị suy dinh dưỡng. RUFs bao gồm rau, chất béo, sữa và đường.
Tiêu biểu cho nhóm thực phẩm này là ngô và đậu tương.
Đậu tương có giá trị dinh dưỡng rất cao. Đạm đậu tương có giá trị như đạm động vât. Còn trong hạt ngô có chứa flagellat 38%, abscisin 18%, protein từ 1,8 - 4,45% và tryptophan 0,4 - 1%... Chính vì thành phần dinh dưỡng phong phú và đầy đủ này mà ngô đã được dùng rất nhiều trong thành phần thức ăn bổ sung. Ngô vừa là món ăn ngon vừa giúp tái tạo và tăng cường năng lượng.
Mặt khác, trong ngô có chứa nhiều vitamin E và tốt cho tiêu hóa. Kết hợp ngô và đậu tương làm món ăn pha trộn thì nó rất có giá trị trong việc điều trị suy dinh dưỡng ở trẻ em.
* Năng lượng cao và bánh quy (HEBs)
HEBs có thành phần chủ yếu là lúa mì. Trong khoảng 100gram bánh quy thì lúa mì cung cấp khoảng 10 - 15 gram protein. Ngoài ra, là các thành phần vitamin và khoáng chất khác. Bánh quy và năng lượng cao là những chất rất dễ hấp thu và nhanh chóng cải thiện mức độ dinh dưỡng cho trẻ.
* Vi bột hay “Sprinkles”
Đây là loại bột có chứa 16 vi sinh tố và khoáng chất. Nó được nấu ngay trước khi cho bé ăn. Bột này được nấu để cho bé một bữa ăn nóng, cung cấp rất nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho bé.
Đồng thời, bột này có chứa men amylaza thủy phân tinh bột, làm bột lỏng ra nên có thể tăng lượng bột lên mà thể tích và độ lỏng không thay đổi. Trẻ ăn hết khẩu phần mà không bị tức bụng, hiệu suất chuyển hóa gluxit, protein tăng đáng kể.
Ngoài ra, hạt nảy mầm còn cung cấp thêm một số vitamin, các vi chất dinh dưỡng có tác dụng chống suy dinh dưỡng cho trẻ em.
Hạt nảy mầm gồm đỗ, ngô, lúa, giá đậu xanh. Với bát bột 200 ml, chúng có thể làm tăng lượng bột lên 2 - 3 lần mà vẫn giữ nguyên độ lỏng
* Phòng chữa bệnh cho trẻ
- Trẻ phải được vệ sinh, tắm rửa sạch sẽ. Phải giữ ấm về mùa đông, phòng ở thoáng mát về mùa hè, đầy đủ ánh sáng. Những loại thực phẩm nên dùng cho trẻ suy dinh dưỡng.
- Muốn biết trẻ đã được ăn uống đúng và đủ chưa, cần theo dõi cân nặng của trẻ trên biểu đồ phát triển hàng tháng. Nếu trẻ lên cân đều đặn là trẻ được nuôi dưỡng tốt, còn không lên cân thì có thể trẻ bị bệnh hoặc nuôi dưỡng không đúng.
- Điều trị triệt để các bệnh lý nhiễm trùng hô hấp, tiêu chảy… không cần lạm dụng kháng sinh mà chỉ dùng KS đủ liều, đủ thời gian, chăm sóc dinh duỡng tích cực trong thời gian bệnh và phục hồi dinh dưỡng sau thời gian bệnh.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét